Έρνεστος Τσίλλερ (1837 – 1923) – μια καλή έκθεση της Εθνικής Πινακοθήκης

Όσο απογοητευμένος μπορεί να φύγει κανείς από την άψυχη μουσειολογικά και δίχως επιμέλεια μόνιμη έκθεση της Εθνικής Πινακοθήκης, τόσο γοητευμένος και ικανοποιημένος θα νοιώσει από την επίσκεψή του στην περιοδική έκθεση της Πινακοθήκης «Ερνέστος Τσίλλερ (1837 – 1923)».



Πραγματικά πρόκειται για μια εντυπωσιακή έκθεση απ’ όπου ο επισκέπτης μπορεί να αποκτήσει μια ολοκληρωμένη άποψη για τη ζωή και το έργο του σπουδαίου αυτού αρχιτέκτονα που ομόρφυνε την Αθήνα. Και δυστυχώς, σπάνια συναντάω τα τελευταία χρόνια μουσειακές εκθέσεις που να μου δίνουν αυτή την πληρότητα στη θεματολογία τους στη χώρα μας.


Γνώρισα την επιμελήτρια της έκθεσης κα Μαριλένα Κασιμάτη από την συνεργασία που είχαμε όταν επιμελήθηκε και την έκθεση «Κωνσταντίνος Βολανάκης, ο ποιητής της θάλασσας», φέτος το χειμώνα, στο Ναυτικό Μουσείο της Ελλλαδος, και πραγματικά θα θελα να την συγχαρώ και γι αυτή τη σημαντική της δουλειά.


Από τα αγαπημένα μου εκθέματα η μακέτα και τα σχέδια του θεάτρου της Ζακύνθου, το οποίο καταστράφηκε από τον σεισμό του 1953, ένα πραγματικά κομψοτέχνημα και το μεγαλύτερο θέατρο της εποχής στα Βαλκάνια. Εικόνα γνώριμη από παλαιές φωτογραφίες και από τις διηγήσεις της γιαγιάς.

Οι μεγάλες αναπαραγωγές κτιρίων του Τσίλλερ στην έκθεση, δίχως απλώς να είναι αναπαραστάσεις εντυπωσιασμού, σου δίνουν μια αίσθηση ότι ανεβαίνεις στα τρία πατώματα της έκθεσης παρά να τα κατεβαίνεις. Από τον δεύτερο επίπεδο της έκθεσης κοιτώντας από το μπαλκόνι το τρίτο νοιώθεις να βρίσκεσαι σε μια γειτονιά Τσίλλερ.

Εύχομαι η έκθεση αυτή να εμπνεύσει και τους σύγχρονους αρχιτέκτονες. Το έχουμε ανάγκη αυτό στην πρωτεύουσά μας.


Τα κείμενα πολύ καλά εννοιολογικά. Δυσκολεύτηκα ωστόσο να τα διαβάσω εξαιτίας της επιλογής του γκρι χρώματος και του χαμηλού φωτισμού.

Η τιμή του καταλόγου (=50 ευρώ) θεωρώ υπερβολική στις μέρες μας, παρόλο που ο κατάλογος είναι μια πολύ καλή δουλειά.

Nέα, μεγάλη και διάφανη Πινακοθήκη μόνο;

Διάβασα στο Επτά της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας με μεγάλο ενδιαφέρον το άρθρο της δημοσιογράφου Πάρης Σπίνου για το νέο κτίριο που αναμένεται να αποκτήσει η Εθνική Πινακοθήκη μέχρι το 2013. Ένα υπερσύγχρονο, διάφανο κτίριο όπου θα παρουσιαστεί σε όλη την έκτασή της την υπέροχη συλλογή των πινάκων του σημαντικότερου ιδρύματος της χώρας για την ελληνική ζωγραφική.

Βεβαίως, όπως πάντα δύσπιστος με τους δημοσιογράφους που κρίνουν τα αρνητικά ενός έργου μόνο εφ’ όσον παρουσιαστεί στο κοινό, ενώ μέχρι τότε αναπαρήγαγαν τα δελτία τύπου, όπως έγινε με την ανακαίνιση του Αρχαιολογικού Μουσείου κατά την Ολυμπιάδα ή με το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης, κτλ., κτλ., αναρωτιέμαι αν στην ομάδα που παρουσίασε την πρόταση και στην ομάδα που θα επιλεχτεί για να την πραγματοποιήσει συμμετείχε ή θα συμμετάσχει μουσειολόγος, παιδαγωγός, επαγγελματίες της έκθεσης, της μουσειογραφίας και των μουσείων γενικότερα.

Δυστυχώς, αυτό που συμβαίνει στην χώρα μας, σε σχέση με την αρχιτεκτονική μουσείων, είναι ότι σχεδιάζουμε και πραγματοποιούμε ένα υπερσύγχρονο, πανέμορφο κτίριο (αν και όχι απαραίτητα) δίχως όμως να έχουμε λάβει υπ’ όψιν τις συλλογές που θα στεγάσει και τις ανάγκες που θέλουμε να εξυπηρετήσουμε. Έτσι έχουμε ένα υπέροχο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης όπου τα υπέροχα γλυπτά της αρχαϊκής εποχής χάνονται δίπλα σε τεράστιες τσιμεντένιες κολόνες ή το σημαντικότερο αρχαιολογικό μουσείο της Ευρώπης, το αρχαιολογικό μας, με ντουλάπες – βιτρίνες, κτλ., κτλ.

Ελπίζω να μην συμβεί το ίδιο με την νέα μας Εθνική Πινακοθήκη, αν και πολύ το φοβάμαι, διότι ήδη από το προσωπικό της λείπουν οι ειδικότητες τις οποίες προαναφέρω και αυτό είναι εμφανές στις συλλογές της που εκτίθενται σήμερα με υποδεέστερο τρόπο από αυτόν που τους αξίζει. Η Εθνική μας Πινακοθήκη έχει αξιόλογους εικαστικούς που θεωρητικά μπορούν να δέσουν μια εικαστική έκθεση με τον πιο άριστο τρόπο, αλλά οι άνθρωποι δεν ξέρουν ούτε από εκπαίδευση, ούτε από μουσειογραφία.

Η λύση των αρχιτεκτόνων που είναι και μουσειολόγοι, αναλόγα με τους αρχαιολόγους στα αρχαιολογικά μουσεία που είναι και μουσειολόγοι και φιλόλογοι και εκπαιδευτικοί και όλα μαζί, είναι όχι μόνο αιτία ανεργίας για πολλούς αλλά και αιτία εκπτώσεων σε εκθέσεις και μουσειακά κτίρια. Και όταν πρόκειται για ένα έργο που δεν θα μείνει μόνο για ένα εξάμηνο, όπως θα συνέβαινε με μια περιοδική έκθεση, αλλά θα μείνει κληρονομιά στην χώρα και το μέλλον μας, τέτοιες εκπτώσεις και φτήνιες δεν επιτρέπονται. Σε τέτοια έργα απαιτείται μια ομάδα επιστημόνων, από διαφορετικούς χώρους και ατελείωτες ώρες εποικοδομητικών διαφωνιών για το καλύτερο αποτέλεσμα που θα εξυπηρετεί όλες τις ανάγκες των συλλογών και του κοινού.