Τετάρτη, 15 Δεκεμβρίου 2010

TRANSMATERIAL


O Gkiokan Karadai είναι ένας φίλος που θα μπορούσες να χαρακτηρίσεις υπερκινητικό. Την μια τον ακούς να τρέχει για μια φωτογράφηση σε ένα νεκροταφείο, την άλλη σε έναν μισογκρεμισμένο νεοκλασικό, ένα εργοστάσιο, μία γέφυρα... Δεν είχα καταφέρει να δω έργα του και να συζητήσουμε σε σχέση με το τί τον εμπνέει. Μέχρι που συναντηθήκαμε τυχαία στο πάρτι του κλεισίματος της έκθεσης του Νίκου Γιαβρόπουλου ATHENS 2450 YEARS LATER και καταφέραμε να μιλήσουμε. Μέσα σε πέντε λεπτά είχε γεννηθεί η ιδέα του να εκθέσει τα έργα του συνολικά σε μια πρώτη προσπάθειά του επαφής με το κοινό. Και του είχα υποσχεθεί να τον βοηθήσω. Τελικά κατάφερα να του βαφτίσω την διοργάνωση. TRANSMATERIAL… Και είναι η ονομασία που θεωρώ χαρακτηρίζει όλη του την εικαστική αναζήτηση...

Η ύλη έχει μάζα και καταλαμβάνει όγκο. Γι αυτό, σε γενικές γραμμές είναι περιγράψιμη. Ο κατασκευαστής παίρνει ένα υλικό και το μετατρέπει σε ένα αντικείμενο με συγκεκριμένη χρήση και ιδιότητα. Ο χρήστης χρησιμοποιεί το αντικείμενο για τον σκοπό που κατασκευάστηκε αλλά όχι πάντα. Διότι στον αντικείμενο προσδίδει και συναίσθημα. Ίσως γιατί το αντικείμενο του το χάρισε ένα αγαπημένο του πρόσωπο ή το απέκτησε σε έναν τόπο πολύ όμορφ...ο. Έτσι ένα κουτάκι από αναψυκτικό μπορεί να χρησιμοποιήθηκε σαν βαζάκι, ένα κοχύλι σαν μενταγιόν ή μια χαρτοπετσέτα σαν ερωτικό σημείωμα. Ευτυχώς που οι Δήμοι φροντίζουν (ή όχι) για την ανακύκλωση ώστε η υπερπληθώρα υλικών (και συναισθημάτων) να πολτοποιούνται… 



Και εδώ έρχεται ο καλλιτέχνης, συνήθως ευαίσθητος δέκτης δονήσεων της κίνησης της ύλης, για να συνδυάσει όλα τα παραπάνω χαρακτηριστικά και να τα ανακατέψει με τον δικό του, ξεχωριστό και μη περιγράψιμο πλούτο χρωμάτων του εσωτερικού του κόσμου, των αναζητήσεων, των φόβων του πολλές φορές αλλά και των σκέψεων που με το στόμα μπορεί να μην μπορεί να παραδεχτεί, αλλά με την τέχνη του να το βροντοφωνάζει…


Ο Gkiokan Karadai είδε σε ένα αερόστατο ένα φόρεμα που κουβαλάει την τριβή με τον αέρα, την υπερένταση και την αδρεναλίνη και την μεταδίδει στο μοντέλο του. Φαντάστηκε ότι το φιλμ από μια παλιά βιντεοκασέτα, με πεθαμένες αναμνήσεις, μπορεί να φορεθεί και οι μυστικές και μισοκατεστραμμένες εκείνες εικόνες να ξαναποκτήσουν κίνηση με την χάρη του σώματος. Είδε στις χυμένες στο πάτωμα χάντρες ενός παλιομοδίτικου κολιέ διάτρητα σύμβολα εθνών, θρησκειών και παραδόσεων…


Ο Gkiokan, μετά την συμμετοχή του τα δύο τελευταία χρόνια σε μεγάλα fashion shows, παρουσιάζει συνολικά την δουλειά του, έχοντας ανάγκη να εκθέσει τα δημιουργήματά του που κουβαλούν μυστικά και αναζητήσεις στις διαφορετικές τους ίνες.


Σας περιμένουμε.


TRANSMATERIAL
Philipp champagne bar
Τομπάζη 4 στου Ψυρρή (213 0325624)
16 – 31 / 12 / 2010

Εγκαίνια: Πέμπτη, 16 Δεκεμβρίου 2010, 21.00.







Πέμπτη, 3 Ιουνίου 2010

ΒΙΟΙ ΠΛΟΙΩΝ: έκθεση ζωγραφικής Γιάννη Μίχα στο Ναυτικό Μουσείο της Ελλάδος

Το Ναυτικό Μουσείο της Ελλάδος, στα πλαίσια της Διεθνούς Έκθεσης Ναυτιλίας ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΑ 2010, διοργανώνει την έκθεση ζωγραφικής «ΒΙΟΙ ΠΛΟΙΩΝ» με έργα του Γιάννη Μίχα, Νομάρχη Πειραιά και Νήσων και μέλος του Μουσείου.

Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν την Τετάρτη, 9 Ιουνίου 2010, και ώρα 20:00, στην αίθουσα περιοδικών εκθέσεων του Ναυτικού Μουσείου της Ελλάδος (Μαρίνα Ζέας, Πειραιάς).

Στην εκδήλωση θα παρουσιαστεί και ο κατάλογος της έκθεσης, του οποίου τα έσοδα από την πώλησή του θα προσφερθούν στο Σύλλογο Γονέων και Φίλων Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Σαλαμίνας και στην Πειραϊκή Ένωση Γονέων, Κηδεμόνων και Φίλων Ατόμων με Νοητική Υστέρηση.

Πρόκειται για ελαιογραφίες και υδατογραφίες που παρουσιάζουν σκηνές από την καθημερινή ζωή στο λιμάνι, στα ναυπηγεία, στο καράβι. Ο καλλιτέχνης εκφράζεται εικαστικά μέσα στα όρια του ρεύματος του κυβισμού, σύμφωνα με το οποίο τα θέματα διαιρούνται σε πολλαπλές απόψεις και αποτυπώνονται έτσι πολλές διαφορετικές διαστάσεις ή όψεις των αντικειμένων. Παράλληλα κυριαρχεί το έντονο, ελληνικό φως και χρώμα.

Μέσα στο άσχημο πολιτικά κλίμα των ημερών μας, είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό ένας πολιτικός να βρίσκει διέξοδο στις τέχνες, εκφράζοντας ευαισθησία και κοινωνική αλληλεγγύη.

Aκολουθεί το Δελτίο Τύπου του Ναυτικού Μουσείου της Ελλάδος:

ΒΙΟΙ ΠΛΟΙΩΝ

Περιοδική έκθεση του Ναυτικού Μουσείου της Ελλάδος
12 Μαΐου - 10 Ιουλίου 2010
Με έργα του Γιάννη Μίχα, Νομάρχη Πειραιά και Νήσων
Εγκαίνια: Τετάρτη, 9 Ιουνίου 2010, ώρα 19:00
στην αίθουσα εκδηλώσεων του Ναυτικού Μουσείου της Ελλάδος
... ...

 
Ο Μάιος και ο Ιούνιος του 2010 είναι δύο μήνες με μεγάλες εορτές και επετείους τόσο για την Ελληνική Ναυτιλία όσο και για τα μουσεία. Φέτος, όπως και κάθε δύο χρόνια, εορτάζει η Εμπορική μας Ναυτιλία με την Διεθνή Έκθεση Ποσειδώνια 2010. Παράλληλα, στις 18 Μαΐου εορτάζεται η Διεθνής Ημέρα Μουσείων και στις 21 Μαΐου η Παγκόσμια Ημέρα Πολιτισμού. Το θαλάσσιο περιβάλλον εορτάζει στις 5 Ιουνίου με την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος και στις 8 Ιουνίου με την Παγκόσμια Ημέρα Ωκεανών ενώ η πλούσια χλωρίδα και πανίδα των θαλασσών μας εορτάζει στις 22 Μαΐου με την Παγκόσμια Ημέρα Βιοποικιλότητας αλλά και όλη την χρονιά αφού το 2010 έχει ανακηρυχθεί από τα Ηνωμένα Έθνη «Διεθνές Έτος Βιοποικιλότητας».

Στα πλαίσια των παραπάνω εορτασμών το Ναυτικό Μουσείο της Ελλάδος διοργανώνει την έκθεση ζωγραφικής «Βίοι Πλοίων» με έργα του Γιάννη Μίχα, Νομάρχη Πειραιά και Νήσων και μέλους του Μουσείου.

Η έκθεση άνοιξε για το κοινό από την Τετάρτη, 12 Μαΐου 2010 και θα διαρκέσει μέχρι το Σάββατο, 10 Ιουνίου 2010. Τα επίσημα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν την Τετάρτη, 9 Ιουνίου 2010. Κατά την διάρκεια των εγκαινίων θα παρουσιαστεί και το λεύκωμα της έκθεσης.

Ο Νομάρχης Πειραιά και Νήσων βρίσκει διέξοδο από το σκληρό πρόσωπο της καθημερινότητας και της πολιτικής και διατηρεί την ανθρωπιά, ευαισθησία και καλαισθησία του με μια σειρά έργων του εμπνευσμένων από την θάλασσα, τους ανθρώπους της, τα πλοία, τα λιμάνια, τα ακρογιάλια, τα ξωκλήσια, τα λιθόστρωτα, τα ακρωτήρια της ελληνικής γης.

H επιλογή των έργων του ζωγράφου Γιάννη Μίχα, από την δουλειά του της τελευταίας δεκαπενταετίας, έγινε από τον ίδιο με την πρόθεση η παρουσίασή τους να αποτελέσει τη σύνθεση του προσωπικού του τραγουδιού, του δικού του εικαστικού ύμνου για το υγρό στοιχείο και την ελληνική ναυτοσύνη.

Aυτή η ζωγραφική κατάθεση του Γιάννη Mίχα, ανήκει στο λιμάνι του Πειραιά όπου ζει, δημιουργεί και προσφέρει και οι αίθουσες του Nαυτικού Mουσείου θα δώσουν στους επισκέπτες τη δυνατότητα να ταξιδέψουν με τον χρωστήρα του, για τους θαλασσινούς ορίζοντες που χαράσσονται από την διαδρομή του καθενός προς την προσωπική του Iθάκη. Nα ψάξουν πίσω από τα ηχηρά ονόματα, τους καημούς, τον νόστο των πληρωμάτων, να σκαλίσουν το χρώμα, να ψηλαφίσουν τις πληγές των πλοίων και των ανθρώπων της θάλασσας…

Τα έσοδα από τις πωλήσεις του λευκώματος της έκθεσης, το οποίο θα εκδώσουν οι Eλληνικές Oμοιογραφικές Eκδόσεις, ο Γιάννης Μίχας θα τα διαθέσει για την στήριξη δύο ιδρυμάτων για παιδιά με ειδικές ανάγκες: το Σύλλογο Γονέων και Φίλων Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Σαλαμίνας και την Πειραϊκή Ένωση Γονέων, Κηδεμόνων και Φίλων Ατόμων με Νοητική Υστέρηση.
... ...
























Bιογραφικό Γιάννη Μίχα

Ο Γιάννης Μίχας γεννήθηκε το 1954 στο Κυριάκι του Νομού Βοιωτίας, από τον Δημήτρη και τη Γαρυφαλλιά Μίχα. Σπούδασε Τεχνολόγος Ναυπηγός στην Ανωτέρα Σχολή Ναυπηγών Πειραιά, απ’ όπου αποφοίτησε το 1978.

Ασχολείται επαγγελματικά και με την ζωγραφική, έχοντας κάνει τα πρώτα του βήματα κοντά σε μεγάλους Έλληνες ζωγράφους, ανάμεσα στους οποίους ο Κ. Ηλιάδης. Είναι τακτικό μέλος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδας.

Μεγάλο τμήμα της θεματικής του περιλαμβάνει όψεις του ελληνικού τοπίου, ιδιαίτερα του αιγαιοπελαγίτικου, καθώς και λιμενογραφίες που άλλοτε αποτυπώνουν τον ανθρώπινο μόχθο και άλλοτε εστιάζουν στην σιωπηλή παρουσία των προσαραγμένων πλοίων. Συχνά οι μνήμες του αποτυπώνονται στις συνθέσεις, όπου συναντάμε τους επιβλητικούς όγκους των μεγάλων εμπορικών ή φορτηγών πλοίων να συνδιαλέγονται με τους παραδοσιακούς κυκλαδίτικους οικισμούς. Η θεματική του κινείται με άνεση ανάμεσα στην ρεαλιστική αφετηρία και τις κυβιστικές διατυπώσεις, όπου η αυστηρή διαύγεια του περιεχομένου, ταυτίζεται με το παράδοξο στη σύνθεση, καθαρά στοιχεία ελληνικής ιδιοσυγκρασίας.

Είναι τακτικό μέλος του Επιμελητήριου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδας.

Έχει παρουσιάσει το έργο του σε ατομικές εκθέσεις:
Πολιτιστικό κέντρο ΓΣΕΕ 1984, 1986,
Δημοτικό Θέατρο Πειραιά 1988,1991,1996,
Γκαλερί ΠΡΙΣΜΑ 1997,
Κέντρο Τέχνης Καστέλλας 1998,
Χατζοπούλιος Βιβλιοθήκη (Πόρος) 1999,
Αίθουσα Μαρκάτου (Κύθηρα) 1999,
Γκαλερί MONTSERRAT (Νέα Υόρκη),
Ιστορικό Αρχείο – Μουσείο Ύδρας 2000,
Σχολή Χορού Κατερίνας Ροδίου (Πειραιάς) 2000,
Γκαλερί Έρσης (Αθήνα) 2001,

Από το 1982 συμμετέχει σε πλήθος ομαδικών εκθέσεων:
16η Πολιτιστικού Κέντρου Πειραιά 1982,
Ομαδική υπό την αιγίδα του Γ.Γ.Ν.Γ. 1983,
Ομαδική υπό την αιγίδα του Υπ. Αθλητισμού 1986,
Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων 1986,
Γκαλερί THEMIS 1992,
Γκαλερί ΘΕΛΓΟΣ 1993,
14η Πανελλήνια ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ 1994,
19η Πανελλήνια Θαλασσογράφίας 1994,
Ομαδική στη Ναυτική Λέσχη Πειραιά 1995,
Ομαδική στην Κύπρο (Πύλη Αμμοχώστου) υπό την αιγίδα του Δήμου Λευκωσίας και του Υπουργείου Εργασίας της Κύπρου 1996,
Ομαδική στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά 1997,
Ομαδική στην Δημοτική Πινακοθήκη Πειραιά 1999,
Ομαδική υπό την Αιγίδα του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδας (Κτίριο
Κωστή Παλαμά) 1999,
Γαλλικό Ινστιτούτο υπό την Αιγίδα της UNESCO (Πειραιάς) 2000,
Πανελλήνια Εταιρία Λόγου και Τέχνης 2001.

Έργα του κοσμούν την πόλη του Πειραιά (εργοστάσιο «Αιγαίον», βίλα Ζαχαρίου, Μικρολίμανο, Δημοτική Πινακοθήκη Πειραιά), τη Δημοτική Πινακοθήκη Λιβαδειάς, την Εργατική Εστία, τη ΓΣΕΕ, την ΟΤΟΕ, τη ΣΕΚ Λευκωσίας και Αμμοχώστου, τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά, το Υπουργείο Εργασίας.

Πολλές είναι επίσης οι ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό οι οποίες διαθέτουν πίνακές του.
Εκτός Ελλάδας, έργα του βρίσκονται στα κτίρια συνδικαλιστικών οργανώσεων στο Πεκίνο και στην Σαγκάη, στο Ελληνικό Προξενείο στην Νέα Υόρκη, σε ομογενειακές οργανώσεις στο Σίδνεϊ, σε ιδιωτικές συλλογές στη Νέα Υόρκη, στη Λευκωσία, στη Βαλένθια, στο Αμβούργο, στην Οδησσό.
Από το 2003 είναι εκλεγμένος και για δεύτερη συνεχή θητεία, Νομάρχης Πειραιά.

Από τον Μάιο του 2008 είναι Αντιπρόεδρος του Κογκρέσου των Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών του Συμβουλίου της Ευρώπης.




Τρίτη, 25 Μαΐου 2010

ΑΝΤΙΛΗΨΗ: έκθεση έργων ζωγραφικής και κεραμικής παιδιών Ειδικού Σχολείου Πειραιά



Τα παιδιά και οι καθηγητές του Ειδικού Σχολείου Πειραιά μου ζήτησαν να τους βοηθήσω εθελοντικά στο στήσιμο και την προβολή της έκθεσης ΑΝΤΙΛΗΨΗ  με έργα ζωγραφικής και κεραμικής. Το κάνω με μεγάλη χαρά και ενθουσιασμό αφού πρόκειται για πραγματικά πολύ καλή δουλειά των παιδιών σε συνεργασία με εικαστικούς επαγγελματίες. Ακολουθεί το δελτίο τύπου καθώς και φωτογραφίες από μερικά από τα έργα τους. Σας περιμένουμε στην έκθεση.

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ (Ε.Ε.Ε.Ε.Κ.)
Δελτίο Τύπου:


«ΑΝΤΙΛΗΨΗ»
Έκθεση ελαιογραφίας και αγγειοπλαστικής
παιδιών Ειδικού Σχολείου Πειραιά
5 – 11 Ιουνίου 2010

Πολυχώρος Νομαρχίας Πειραιά και Νήσων "ΑΠΟΛΛΩΝ"
Ερμουπόλεως & Πηλίου 1, 18541 Καμίνια, τηλ: 210 4539395
Εγκαίνια: Σάββατο, 5 Ιουνίου 2010, 19:00

 
Ο καθένας από εμάς αντιλαμβάνεται με διαφορετικό τρόπο τον κόσμο γύρω του. Όλοι μας σκεφτόμαστε και λειτουργούμε με διαφορετικούς νοητικούς μηχανισμούς και κατέχουμε τις δικές μας υποκειμενικές αλήθειες. Όμως όλοι μας λίγο πολύ , συγκλίνουμε σε βασικές αρχές του κόσμου και της κοινωνίας μας και καταφέρνουμε να συνεννοηθούμε, να επιβιώσουμε και να εξελιχθούμε.

Υπάρχουν ωστόσο και κάποια παιδιά που δεν λειτουργούν διανοητικά με τον τρόπο των περισσότερων ανθρώπων αλλά αντιλαμβάνονται και λειτουργούν μέσα από την δική τους ιδιαίτερη ματιά. Οι περισσότεροι από εμάς δεν καταφέρνουμε να αντιληφθούμε τον τρόπο τους και δυσκολευόμαστε να επικοινωνήσουμε μαζί τους. Όμως εκείνα, δείχνοντας μεγάλη κατανόηση στο πρόβλημά μας, μας προσκαλούν να τα γνωρίσουμε και με πολύ μεράκι και ταλέντο ζωγραφίζουν τον κόσμο, όπως τον βλέπουν τα δικά τους διαφορετικά μάτια , ώστε να μας βοηθήσουν να καταλάβουμε.

Η έκθεση «ΑΝΤΙΛΗΨΗ» πραγματοποιείται στα πλαίσια του ευρωπαϊκού προγράμματος δια βίου μάθησης Commenius. Πρόκειται για μια δράση με τίτλο «Special Artists Thought Europe», στο οποίο συμμετέχει η χώρα μας μέσω του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών.

Στο πρόγραμμα αυτό παίρνουν μέρος ειδικά σχολεία από 8 ευρωπαϊκές χώρες (Ελλάδα, Ισπανία, Αγγλία, Γαλλία, Πολωνία, Λετονία, Φιλανδία και Τουρκία). Οι μαθητές των ειδικών σχολείων ζωγραφίζουν σε συνεργασία με επαγγελματίες εικαστικούς και ζωγράφους δημιουργώντας τους δικούς τους πίνακες. Δύο έργα από κάθε χώρα θα συμπεριληφθούν σε μια κοινή ευρωπαικη έκθεση η οποία θα περιοδεύσει στις συμμετέχουσες χώρες από τον Σεπτέμβριο του 2010 και θα βρίσκεται στην Ελλάδα τον Ιανουάριο του 2011.

Από την Ελλάδα στο πρόγραμμα συμμετέχει το (Ε.Ε.Ε.Ε.Κ Πειραιά) Εργαστήριο Ειδικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης του Πειραιά. Εικοσιπέντε μαθητές συνεργάζονται με δέκα ζωγράφους και εκπαιδευτικούς για να κατασκευάσουν τα δικά τους έργα με θέμα την ΑΝΤΙΛΗΨΗ.

Τα έργα θα εκτεθούν στον Πολυχώρο «ΑΠΟΛΛΩΝ» της Νομαρχίας Πειραιά και Νήσων, από τις 5 έως και τις 10 Ιουνίου 2010. Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν το Σάββατο, 5 Ιουνίου 2010 και ώρα 19:00.

Τα έσοδα από την πώληση των έργων θα διατεθούν για την στήριξη του προγράμματος και του Ειδικού Σχολείου του Πειραιά.

Η έκθεση πραγματοποιείται με την φιλοξενία και την στήριξη του Πολυχώρου «ΑΠΟΛΛΩΝ» Νομαρχίας Πειραιά και Νήσων, την έκδοση του καταλόγου πραγματοποιεί η Νομαρχία Πειραιά και Νήσων ενώ τα υλικά που χρησιμοποίησαν τα παιδιά για την δημιουργία των έργων τους προσέφερε το κατάστημα ειδών ζωγραφικής και αγιογραφίας Motivo.

Σας περιμένουμε στα εγκαίνια της έκθεσης και αναμένουμε στην στήριξή σας στης προβολή της διοργάνωσης.

Σας ευχαριστούμε πολύ

























































Δευτέρα, 10 Μαΐου 2010

Έρνεστος Τσίλλερ (1837 – 1923) – μια καλή έκθεση της Εθνικής Πινακοθήκης




Όσο απογοητευμένος μπορεί να φύγει κανείς από την άψυχη μουσειολογικά και δίχως επιμέλεια μόνιμη έκθεση της Εθνικής Πινακοθήκης, τόσο γοητευμένος και ικανοποιημένος θα νοιώσει από την επίσκεψή του στην περιοδική έκθεση της Πινακοθήκης «Ερνέστος Τσίλλερ (1837 – 1923)».



Πραγματικά πρόκειται για μια εντυπωσιακή έκθεση απ’ όπου ο επισκέπτης μπορεί να αποκτήσει μια ολοκληρωμένη άποψη για τη ζωή και το έργο του σπουδαίου αυτού αρχιτέκτονα που ομόρφυνε την Αθήνα. Και δυστυχώς, σπάνια συναντάω τα τελευταία χρόνια μουσειακές εκθέσεις που να μου δίνουν αυτή την πληρότητα στη θεματολογία τους στη χώρα μας.


Γνώρισα την επιμελήτρια της έκθεσης κα Μαριλένα Κασιμάτη από την συνεργασία που είχαμε όταν επιμελήθηκε και την έκθεση «Κωνσταντίνος Βολανάκης, ο ποιητής της θάλασσας», φέτος το χειμώνα, στο Ναυτικό Μουσείο της Ελλλαδος, και πραγματικά θα θελα να την συγχαρώ και γι αυτή τη σημαντική της δουλειά.


Από τα αγαπημένα μου εκθέματα η μακέτα και τα σχέδια του θεάτρου της Ζακύνθου, το οποίο καταστράφηκε από τον σεισμό του 1953, ένα πραγματικά κομψοτέχνημα και το μεγαλύτερο θέατρο της εποχής στα Βαλκάνια. Εικόνα γνώριμη από παλαιές φωτογραφίες και από τις διηγήσεις της γιαγιάς.

Οι μεγάλες αναπαραγωγές κτιρίων του Τσίλλερ στην έκθεση, δίχως απλώς να είναι αναπαραστάσεις εντυπωσιασμού, σου δίνουν μια αίσθηση ότι ανεβαίνεις στα τρία πατώματα της έκθεσης παρά να τα κατεβαίνεις. Από τον δεύτερο επίπεδο της έκθεσης κοιτώντας από το μπαλκόνι το τρίτο νοιώθεις να βρίσκεσαι σε μια γειτονιά Τσίλλερ.

Εύχομαι η έκθεση αυτή να εμπνεύσει και τους σύγχρονους αρχιτέκτονες. Το έχουμε ανάγκη αυτό στην πρωτεύουσά μας.


Τα κείμενα πολύ καλά εννοιολογικά. Δυσκολεύτηκα ωστόσο να τα διαβάσω εξαιτίας της επιλογής του γκρι χρώματος και του χαμηλού φωτισμού.

Η τιμή του καταλόγου (=50 ευρώ) θεωρώ υπερβολική στις μέρες μας, παρόλο που ο κατάλογος είναι μια πολύ καλή δουλειά.

Πέμπτη, 25 Μαρτίου 2010

Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα - Μαντώ Μαυρογένους

Το παρακάτω άρθρο μου έχει δημοσιευτεί στα περιοδικά "Θαλασσινοί Απόηχοι" τεύχος Μαρτίου 2009 και "Πλεύση" Μάρτιος 2010.



 
Στα πλαίσια του εορτασμού της Εθνικής Επετείου της 25ης Μαρτίου καθώς και του διεθνή εορτασμού για την γυναίκα στις 8 Μαρτίου κάθε έτους, επιλέξαμε να παρουσιάσουμε τις δύο μεγάλες ηρωίδες της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, την Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα και την Μαντώ Μαυρογένους, όπως σκιαγραφούνται ως προσωπικότητες και εικόνες από τις συλλογές και τα αρχεία του Ναυτικού Μουσείου της Ελλάδος.

Βεβαίως, η συμβολή της γυναίκας στην απελευθέρωση και τους αγώνες της χώρας μας, δεν περιορίζεται στη δράση των δύο γνωστών ηρωίδων. Αξίζει να αναφερθεί η στήριξη της γυναίκας, αδελφής, μάνας του ήρωα του ’21. Η ανώνυμη αυτή γυναίκα βρισκόταν δίπλα στον πολεμιστή για να τον στηρίξει, να τον εφοδιάσει, να προσευχηθεί για εκείνον και όταν εκείνος έπεφτε στην μάχη, αντί να κλάψει, να αρπάξει από τα χέρια του το καριοφίλι και να πολεμήσει γενναία και εκείνη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της ελληνίδας γυναίκας και της θυσίας της στην ελληνική επανάσταση αποτελεί η Μεσολογγίτισσα μάνα που τόσο παραστατικά και δραματικά παρουσιάζει ο Διονύσιος Σολωμός στο έργο του Ελεύθεροι Πολιορκημένοι «...λαλεί πουλί, παίρνει σπυρί και η Μάνα το ζηλεύει...». Η Σουλιώτισσα γυναίκα ήταν εκείνη που πρώτη εκείνη έκανε πράξη το σύνθημα της επανάστασης «Ελευθερία ή Θάνατος» για να εμπνεύσει όλο το υπόλοιπο έθνος.

Ωστόσο, περισσότερα βιβλιογραφικά στοιχεία και κειμήλια που να μπορούν να συνθέσουν μια ολοκληρωμένη εικόνα της δράσης της γυναίκας εκείνης της εποχής, υπάρχουν για τις δύο ηρωίδες οι οποίες αποτελούν και το κεντρικό θέμα αυτής της παρουσίασης.

Οι δύο γυναίκες είχαν διαφορετική καταγωγή, προέρχονταν από διαφορετική κοινωνική τάξη, είχαν διαφορετική μόρφωση, αλλά παρουσίαζαν πολλά κοινά στοιχεία στη δράση τους. Μετά την έναρξη της Επανάστασης αψηφούν τους κινδύνους, ενεργούν εκτός πλαισίων που καθόριζε η θέση της γυναίκας εκείνης της εποχής και επιδεικνύουν χαρακτηριστική περιφρόνηση προς το συμφέρον της προσωπικής τους περιουσίας και κληρονομιάς, το οποίο θυσιάζουν προσφορά για την απελευθέρωση.

Η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα γεννήθηκε στη φυλακή της Κωνσταντινούπολης. Η μητέρα της, Παρασκευώ, είχε πάει εκεί να επισκεφτεί τον άντρα της, Σταυριανό Πινότση, ο οποίος βρισκόταν φυλακισμένος από τους Τούρκους για την συμμετοχή του στην επανάσταση της Πελοποννήσου του 1769 – 70 (τα γνωστά Ορλωφικά). Ο Σταυριανός Πινότσης, βαριά άρρωστος, αντίκρισε την νεογέννητη κόρη του και λίγο αργότερα ξεψύχησε.

Η ηρωίδα μεγάλωσε στις Σπέτσες. Παντρεύτηκε δύο φορές, το 1788 τον Δημήτριο Γιάννουζα και το 1801 τον Δημήτριο Μπούμπουλη. Και οι δύο σύζυγοί της, καπεταναίοι, σκοτώθηκαν σε συμπλοκές με πειρατές που λυμαίνονταν τα παράλια της Ελλάδος. Η Λασκαρίνα κληρονομώντας μια τεράστια περιουσία από τον τελευταίο σύζυγό της, δε δίστασε να αναλάβει την διαχείριση και τις εμπορικές δραστηριότητες της οικογενειακής περιουσίας και μάλιστα με ιδιαίτερη επιτυχία, αφού κατάφερε να την αυξήσει σημαντικά λαμβάνοντας μέρος σε συνεταιρισμούς εμπορικών πλοίων της εποχής και στην συνέχεια ναυπηγώντας δικά της πλοία.

Στα 1816 η Οθωμανική Αυτοκρατορία κατήγγειλε την Μπουμπουλίνα με κατηγορία ότι τα πλοία του δεύτερου άντρα της συμμετείχαν υπέρ των Ρώσων στον Ρωσοτουρκικό πόλεμο, και επιδίωξε την κατάσχεση της περιουσίας της. Εκείνη, δεν δίστασε να πάει στην Κωνσταντινούπολη, παρά τον κίνδυνο σύλληψής της. Ο Ρώσος Πρέσβης Στρογκόνωφ της πρότεινε να την φυγαδεύσει στην Κριμαία, σε κτήμα που της πρόσφερε ο Ρώσος Τσάρος Αλέξανδρος Α΄. Πριν αναχωρήσει κατάφερε να συναντήσει την ίδια την μητέρα του Σουλτάνου, Βαλιντέ, την οποία κέρδισε με τον ευθύ και επίμονο χαρακτήρα της. Της ζήτησε να πείσει τον γιο της Σουλτάνο να μην κατασχέσει την περιουσία της, πρόταση και έγινε αποδεκτή ενώ ταυτόχρονα εκείνη ορκίζονταν μέλος της Φιλικής Εταιρείας!

Τον Μάρτιο του 1821, στο λιμάνι των Σπετσών η Μπουμπουλίνα υψώνει την δική της επαναστατική σημαία στο καράβι της «Αγαμέμνων» ενώ έχει ήδη σχηματίσει δικό της εκστρατευτικό σώμα από Σπετσιώτες. Συμμετέχει στον αποκλεισμό και πολιορκία του Ναυπλίου, της Μονεμβασιάς, της Πύλου. Κατά την άλωση της Τριπολιτσάς αποδεικνύει ότι δεν έχει χάσει την γυναικεία της ευαισθησία αφού βοήθησε να σωθεί το χαρέμι του Χουρίτ Πασά από τη σφαγή.

Κατά την συμμετοχή της στις μάχες της Πελοποννήσου γνωρίζεται με τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη και αναπτύσσεται αμοιβαία φιλία και σεβασμός μεταξύ τους που οδηγεί στην παντρειά των παιδιών τους.

Πολύ γρήγορα όλη η προσωπική της περιουσία ξοδεύτηκε για την Επανάσταση. Έτσι την βρίσκουμε ήδη από το 1822 να ζει στο Ναύπλιο σε σπίτι που της δόθηκε με κλήρο από το νεοσύστατο κράτος για την προσφορά της στη πατρίδα. Όμως όταν αντιδρά στην φυλάκιση του Κολοκοτρώνη, το 1824, εξορίζεται στις Σπέτσες και χάνει τον κλήρο. Εκεί, παρόλη την πίκρα της για τους πολιτικούς αλλά και τα οικονομικά της προβλήματα, αρχίζει να προετοιμάζεται για νέες μάχες, για την απομάκρυνση του κινδύνου να πνιγεί η ελληνική επανάσταση από τον Ιμπραήμ Πασά που φτάνει στην Πελοπόννησο με τον Τουρκο-αιγυπτιακό στόλο. Την προλαβαίνει η άδοξη δολοφονία της για οικογενειακή φιλονικία, το 1825.

Μετά τον θάνατό της η Ρωσική Αυτοκρατορία της απένειμε τον τίτλο της «Ναυάρχου», τιμή με παγκόσμια αποκλειστικότητα για γυναίκα.

Η Μαντώ Μαυρογένους γεννήθηκε στην Τεργέστη, το 1796, κόρη του έλληνα μεγαλέμπορου Νικολάου Μαυρογένη και απέκτησε πολύ πιο εκλεπτυσμένη μόρφωση. Μεγάλωσε στο άνετο αστικό περιβάλλον της σπουδαίας ευρωπαϊκής πόλης, γνώρισε και ασπάστηκε τις αρχές και ιδέες του διαφωτισμού. Το λεπτεπίλεπτο παρουσιαστικό της έκρυβε έναν εκρηκτικό χαρακτήρα ο οποίο εκδηλώθηκε με την κήρυξη της επανάστασης του ’21.

Έχοντας εγκατασταθεί λίγο πριν την κήρυξη του Αγώνα στη Μύκονο, εξοπλίζει με την προσωπική της περιουσία, δύο πλοία, ενώ προτρέπει τους Μυκονιάτες να εξοπλίσουν άλλα τέσσερα ακόμα, και τα προσφέρει στο Έθνος. Στις 22 Οκτωβρίου 1822 η ίδια, ως άξια οπλαρχηγός, συμμετέχει στην απόκρουση του εκστρατευτικού σώματος Τούρκων στη Μύκονο. Το 1823, με δικό της εκστρατευτικό σώμα μάχεται για την απελευθέρωση της Εύβοιας, της Θεσσαλίας και της Ρούμελης.

Το 1826, έχοντας σχεδόν ξοδεύσει όλη της την περιουσία για τον Αγώνα, εκποιεί τα κοσμήματά της για την περίθαλψη δύο χιλιάδων Μεσολογγιτών που σώθηκαν από την έξοδο.

Αξίζει να σημειωθεί ότι γνωρίζοντας άριστα τη Γαλλική και την Ιταλική γλώσσα, αποστέλλει συνεχώς επιστολές σε γυναικεία κινήματα στη Γαλλία και Αγγλία οι οποίες συγκινούν και εντυπωσιάζουν τις ευρωπαίες, εμπνέουν τον φιλελληνισμό και συζητούνται για καιρό στα δυτικά σαλόνια.

Ο Καποδίστριας της απένειμε τον επίτιμο βαθμό της Αρχιστρατήγου και αρχικά, εγκαθίσταται στο Ναύπλιο, σε σπίτι που της παραχωρήθηκε. Όμως απογοητευμένη από τις πολιτικές ίντριγκες της εποχής, που την εμπλέκουν, αλλά και από την ατυχή κατάληξη της προσωπικής της σχέσης με τον Αλέξανδρο Υψηλάντη, επιστρέφει στη Μύκονο. Πέθανε το 1840 στην Πάρο, πάμπτωχη και λησμονημένη από την πολιτεία.

Στις εικονογραφήσεις των δύο ηρωίδων της Επανάστασης τις συναντάμε ως ατρόμητες μαχήτριες, αγωνιζόμενες για την απελευθέρωση της Ελλάδας. Η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα με πιο αδρά και αρρενωπά χαρακτηριστικά ενώ η Μαντώ Μαυρογένους με πιο εκλεπτυσμένη φυσιογνωμία. Ωστόσο θα τις αδικούσαμε εάν δεν αναγνωρίζαμε τη γυναικεία τους φύση, που κάνει και πιο σημαντική την αξία της προσφοράς τους. Δύο γυναίκες που δεν απαρνήθηκαν την θηλυκότητά τους, απλά αγωνίστηκαν για την πατρίδα στο πλευρό των ανδρών αγωνιστών ισάξιες μ’ αυτούς. Αυτό αποδεικνύεται με δύο σπάνιες και πανέμορφες απεικονίσεις των ηρωίδων που εκτίθενται στην αίθουσα της Επανάστασης του 1821 του Ναυτικού Μουσείου της Ελλάδος. Πρόκειται για τις γκραβούρες του Δανού Adam Friedel ο οποίος γνώρισε προσωπικά τις ηρωίδες και τις σχεδίασε, σίγουρα επηρεασμένος από τον ρομαντισμό που κυριαρχεί στις ευρωπαϊκές τέχνες εκείνη την εποχή. Δεν έχουμε κανένα λόγο να υποθέσουμε ότι δεν ήταν πολύ κοντά στην πραγματική τους εικόνα, αφού σύμφωνα με τους βιογράφους του καλλιτέχνη, απέδωσε με τα πορτραίτα του πολύ φυσικά τα εικονογραφούμενα πρόσωπα.

Ο Adam Friedel, γνώρισε τον Λόρδο Βύρωνα και εμπνεύστηκε από την αγάπη του για την Ελλάδα. Ο φιλέλληνας Λόρδος τον σύστησε στην Ελληνική Επιτροπή του Λονδίνου και έτσι βρέθηκε στην Ελλάδα. Μεταξύ του 1821 και 1824. συνόδευε τους έλληνες οπλαρχηγούς, ως λίγο στρατιώτης, αν και δίχως καμιά πολεμική ικανότητα, λίγο μουσικός και λίγο ζωγράφος. Κουβαλούσε μαζί του μια μικρή λιθογραφική εκτυπωτική μηχανή και αποτύπωσε στα έργα του τα πρόσωπα των οπλαρχηγών που συναντούσε, την Μαντώ Μαυρογένους, την Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα, τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, τον Δημήτριο Υψηλάντη, τον Ιωάννη Κωλέττη, τον Μάρκο Μπότσαρη κ.ά. Γυρνώντας στο Λονδίνο εκτύπωσε και κυκλοφόρησε συνολικά εικοσιτέσσερα πορτραίτα Ελλήνων οπλαρχηγών του ’21. Στη συνέχεια τα επιχρωμάτισε και επανεκτύπωσε σε πολλά αντίγραφα ο J. Bouvier, τόσο στο Λονδίνο, όσο και στο Παρίσι.

Τα πορτραίτα αυτά τα συναντάμε στο Ναυτικό Μουσείο της Ελλάδος, στο Μουσείο Λασκαρίνας Μπουμπουλίνας στις Σπέτσες, στο Εθνικό – Ιστορικό Μουσείο, στην Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού, σε ιστορικά μουσεία στο εξωτερικό και σε ιδιωτικές συλλογές.

Στο Ναυτικό Μουσείο της Ελλάδος φυλάσσονται και δύο σπουδαία κειμήλια των ηρωίδων του ’21, τα οποία προς το παρόν δεν εκτίθενται λόγο έλλειψης χώρου αλλά και διαφορετικής θεματικής από τις υπόλοιπες συλλογές του Μουσείου. Πρόκειται για το πάπλωμα της Λασκαρίνας Μπουμπουλίνας και την ομπρέλα της Μαντώ Μαυρογένους, που για πρώτη φορά παρουσιάζονται εδώ στο κοινό. Προσωπικά αντικείμενα των ηρωίδων που μαρτυρούν τη γυναικεία τους ευαισθησία και φύση, παρά την ηρωική τους δράση και συμμετοχή στους σκληρούς αγώνες της Επανάστασης.

Στο ιστορικό αρχείο του Μουσείου φυλάσσεται προσωπική επιστολή της Λασκαρίνας Μπουμπουλίνας, με ημερομηνία 29 Ιουλίου 1821. Απευθύνεται στον Σπετσιώτη Χαράλαμπο Περούκα σχετικά με δοσοληψίες για τον εφοδιασμό των πλοίων της.

Τέλος ο ερευνητής μπορεί να βρει στη Βιβλιοθήκη του Μουσείου - την πλουσιότερη ναυτική βιβλιοθήκη της Ελλάδος και μια από τις πιο σημαντικές στην Μεσόγειο - μια πλούσια βιβλιογραφία για τις δύο ηρωίδες και την δράση τους. Από τους τόμους αυτούς ξεχωρίζουμε και αναφέρουμε την πρωτότυπη γαλλική έκδοση του 1909 της ιστορίας της οικογένειας Μαυρογένη, από τον ερευνητή Theodore Blancard καθώς και την γαλλική νουβέλα με θέμα την ζωή της Μαντώ Μαυρογένους η οποία εκδόθηκε στο Παρίσι το 1825 και επανεκδόθηκε στην Ελλάδα το 1976, σε επιμέλεια του Ι.Α. Μελετόπουλου.